Wereldag van de stem

Het is vandaag de Werelddag van de stem. Voorkomen van stemproblemen is natuurlijk beter dan genezen. Veel mensen zijn bij het uitoefenen van hun werk afhankelijk van hun stem. Wanneer er stemproblemen optreden merken we pas hoeveel we onze stem gebruiken.

Wanneer je een dag veel hebt geschreeuwd of je stem anders hebt gebruikt dan normaal, door bijvoorbeeld veel te zingen, kun je hees worden. Deze overbelasting van de stem komt regelmatig voor (bijvoorbeeld na bezoek aan een concert) en is gelukkig  snel weer over. Ook kinderen hebben vaak last van heesheid, nadat ze bijvoorbeeld op een kinderfeestje veel hebben gezongen en geroepen. Deze oorzaken zijn onschuldig van aard.

Last van heesheid of bent u (vaak) schor?
Tijdens een flinke verkoudheid wordt de stem soms ook hees/schor, of valt de stem zelfs helemaal weg. Na een paar dagen is dit meestal weer over en dit is niet iets waar u zich direct zorgen over hoeft te maken. Maar sommige mensen hebben er regelmatig last van. De oorzaak kan liggen in het stemorgaan zelf, maar ook het verkeerd gebruiken van het stemorgaan kan heesheid veroorzaken. Soms leiden psychische problemen tot heesheid. Vaker is een combinatie van deze factoren de oorzaak van heesheid. Een verkeerd gebruik van de stem kan leiden tot stembandknobbeltjes.

Heesheidsklachten gaan meestal samen met andere symptomen, zoals te luid of te zacht spreken, spreken op een te hoge toonhoogte of geknepen spreken. Het ademen kan anders en onregelmatig zijn en vaak is er pijn in het keelgebied.

Heesheid kan zowel bij kinderen als bij volwassenen voorkomen. Bij kinderen is heesheid vaak terug te voeren op misbruik van de stem. Bij volwassenen is de oorzaak van heesheid eerder het niet correct gebruiken van de stem, met name op momenten dat ze de stem extra belasten. In beide gevallen is er vaak ook sprake van een zwak stemorgaan.

Adviezen voor goed stemgebruik (stemhygiëne):
Een goede stemhygiëne wil zeggen, dat je de factoren die schadelijk zijn voor je stem zoveel mogelijk vermijdt.
Denk hierbij aan:

  • roepen/gillen/schreeuwen/krijsen
  • fluisteren
  • kuchen/keelschrapen
  • roken/passief roken (meeroken)
  • alcohol en cafeïne
  • stof/allergie
  • lage luchtvochtigheid en airconditioning
  • reflux/zuuroprispingen
  • sommige medicatie
  • angst en stress
  • foutieve stemgeving

Bij kinderen is het afleren van stem belastende gewoontes zoals veel schreeuwen en gekke stemmetjes nadoen vaak een belangrijk doel. Als kinderen zien hoe vaak ze schreeuwen, proberen ze meestal uit zichzelf dit te verminderen. De inkleurlijst stemgebruik is een hulpmiddel hiervoor.

Als u meer informatie wilt of als u merkt dat er geen verbetering is of verslechtering optreedt: neem gerust contact met de logopedisten van  GGD Zaanstreek-Waterland. Wij helpen u graag verder op één van onze logopedische spreekuren op de Centra Jong of Centra voor Jeugd en Gezin of op de basisschool van uw kind.