Tuberculose

• • hoesten;

• • ’s nachts zweten;

• • koorts;

• • geen zin in eten hebben;

• • afvallen;

• • moe zijn.

Als iemand met besmettelijke longtuberculose hoest, komen er kleine druppeltjes met bacteriën in de lucht. Die kan een ander inademen. Iemand anders kan hierdoor geïnfecteerd worden.
Je krijgt geen tuberculose door aanraken of zoenen. En ook niet via bestek, wc of kleren die een patiënt heeft aangeraakt.

Het onderzoek verschilt per persoon. De voorkeur gaat uit naar een huidtest. Maar dit is niet in alle gevallen mogelijk, bijvoorbeeld als je al tbc heeft gehad. Hieronder staan de verschillende soorten onderzoeken beschreven.

Huidtest (tuberculinetest of Mantoux)

Hiermee kunnen we een infectie met de bacterie opsporen. Je krijgt in de onderarm een kleine hoeveelheid vloeistof in de huid gespoten. Het is een testvloeistof, geen vaccin. We beoordelen de huidtest na 2-3 dagen en bespreken dan de uitslag met je.
Lees hier meer over de huidtest.

Bloedtest

Hierbij onderzoekt het laboratorium de aanwezigheid van afweerstoffen tegen tbc in jouw bloed. Dit gebeurt na de huidtest. Als die positief is, geeft een bloedtest vaak meer duidelijkheid.
Lees hier meer over de bloedtest.

Longfoto

Hiermee bekijken we of er ontstekingen of vocht in de longen aanwezig is.
Lees hier meer over de longfoto.

Kijk op de website van het RIVM voor informatie in allerlei andere talen.

Dit is een onderzoek onder de mensen in de omgeving van iemand met besmettelijke tbc. Het doel is om besmette personen zo vroeg mogelijk op te sporen en te behandelen. Zo voorkomen we dat zij ziek worden of anderen kunnen besmetten. Bij een patiënt die niet besmettelijk is, doen we dit onderzoek soms ook. We proberen dan te ontdekken wie de patiënt heeft geïnfecteerd.

• Lees meer over contactonderzoek

Ben jij of  is jouw partner geboren in een land waar tbc veel voorkomt? Dan kan het zijn dat we jouw kind uitnodigen voor een BCG-vaccinatie. Vanuit de Gemeentelijke basisadministratie kijken we welke kinderen hiervoor in aanmerking komen. Dit is het geval als we verwachten dat een kind het geboorteland van de ouder(s) vaak gaat bezoeken. Deze kinderen krijgen van ons een oproep in het eerste levensjaar. Je hoeft hier niets voor te doen. De BCG-vaccinatie is in dat geval gratis.

Is jouw kind ouder dan 1 jaar of al op reis is geweest? Dan doen we eerst een huidtest. Deze is veilig voor kinderen.

Ben je regelmatig of langer dan 3 maanden in een land waar veel tbc voorkomt? Dan kun je een BCG-vaccinatie overwegen. Wij dienen in dat geval de BCG-vaccinatie direct bij jouw zorgverzekering in.

Dit is een inenting met levende, verzwakte tbc-bacteriën. Deze zijn niet gevaarlijk. Het lichaam maakt hierdoor afweerstoffen tegen deze bacterie. De vaccinatie is goed getest en kunnen we al op jonge leeftijd geven. Na inenting is de kans veel kleiner dat jouw kind tbc krijgt of hier ernstig ziek van wordt (zoals hersenvliesontsteking). Deze ernstige gevolgen komen vooral bij kinderen voor.

Jouw kind krijgt de prik in de linker bovenarm. Na 1 tot 2 maanden ontstaat er vaak een zweertje. Dit is normaal. Na 6 tot 12 maanden is het zweertje verdwenen. Er blijft een klein litteken achter.

Lees meer informatie op de website van het RIVM.

Reis je naar een gebied waar nog redelijk veel tbc voorkomt, zoals Oost-Europa, Azië, Afrika, Zuid- en Midden-Amerika? Als je een gewone vakantiereis van een paar weken maakt, dan hoef je meestal geen speciale maatregelen te nemen. Het risico op besmetting is klein.
Neem wel contact met ons op als je:

• Langer dan 3 maanden in een land met veel tbc blijft.
• In 1 jaar meer korte reizen maakt die opgeteld langer dan 3 maanden duren.
• Minimaal 1 maand werkt in een omgeving met een hoog risico (zoals ziekenhuis,
  gevangenis, opvanglocatie).
• Een verminderde weerstand hebt.
• Langer dan 1 maand in een risicogebied blijft met een kind jonger dan 5 jaar.

Je kunt dan misschien een vaccinatie krijgen.
Neem hiervoor minimaal 8 weken vóór vertrek contact met ons op.
We bekijken dan wat er nodig is. Dit kan zijn:

• Informatie geven.
• Een huidtest (Mantoux) na de reis, soms een gesprek met een van onze artsen.
• Een huidtest (Mantoux) en daarna een vaccinatie tegen tuberculose.

Hebben we in het adviesgesprek afgesproken dat een tbc-onderzoek na jouw reis nodig is? Dan ontvang je 2 maanden na jouw reis automatisch een uitnodiging voor het onderzoek.
Je betaalt voor de onderzoeken en vaccinaties.

• Lees hier meer over reizen naar landen waar tuberculose nog veel voorkomt.
• Ga naar de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering.

Tips voor op reis

• Blijf uit de buurt van mensen die veel hoesten.
• Lukt dat niet? Adem dan zoveel mogelijk door je neus en bedek je mond.
• Vermijd kleine, donkere en slecht geventileerde ruimtes. Toch naar binnen? Zet een raam open.
• Ga naar je huisarts als je na jouw reis langer dan 2 weken hoest.

Gratis

• Onderzoeken tijdens de eerste afspraak bij bron- en contactonderzoek.
• Vaccinatie voor kinderen die een uitnodiging van ons krijgen.

Niet gratis

• Onderzoek en vaccinatie voor reizigers.
• Onderzoek op verzoek van de IND.
• Mogelijke vervolgonderzoeken bij bron- en contactonderzoek.
• Onderzoek voor een beroepsrisico. Bespreek met jouw werkgever of je deze kosten kunt terugvragen.

De prijzen in 2025

• Huidtest (Mantoux): € 39
• BCG-vaccinatie: € 56
  Adviesgesprek reizigers: € 36 (1 persoon)/€ 45 (2 of meer personen)
• Longfoto: € 57

Je kunt bij ons alleen pinnen.

Vergoeding door de zorgverzekeraar

Heb je een behandeling of extra onderzoek (IGRA) nodig? Dan declareert GGD Zaanstreek-Waterland of het ziekenhuis dit bij jouw zorgverzekeraar. Dit valt soms onder je eigen risico. Informeer bij je zorgverzekeraar of raadpleeg je polis.