Resultaten panelonderzoek AI-tools en gezondheid

Klik hier voor het pdf-bestand van de resultaten panelonderzoek AI-tools en gezondheid (pdf 311kb).

Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een steeds grotere rol in ons leven, ook voor gezondheid en leefstijl. In dit panelonderzoek hebben we onderzocht hoe inwoners AI‑tools gebruiken voor gezondheidsinformatie en leefstijladvies en wat hun mening hierover is. We brachten in kaart in hoeverre zij deze tools kennen, waarvoor zij ze inzetten, hoe zij de betrouwbaarheid en privacy ervaren, en welke kansen en risico’s zij zien. Ook hebben we gevraagd welke rol inwoners vinden dat organisaties zoals de GGD zouden moeten spelen bij de inzet van AI.
De resultaten geven inzicht in behoeften, verwachtingen en aandachtspunten rondom AI in de publieke gezondheid.

Kennis van AI-tools

Ruim 70% van de panelleden is bekend met AI-tools. De bekendheid met AI-tools is het hoogst binnen de jongste groep panelleden en neemt af met de leeftijd. ChatGPT is veruit het bekendst onder de panelleden. Maar veel panelleden gebruiken ook Copilot en Gemini. In de categorie ‘anders’ kregen we vaak de AI-antwoorden die automatisch verschijnen na het stellen van een vraag in de browser of zoekmachine.

Bekendheid AI-tools naar leeftijd

• 18-34, 97%
• 35 tot 54, 94%
• 55 tot 64, 84%
• 65 tot 74, 64%
• 75 en ouder, 44%

Is bekend met:

• ChatGPT, 50%
• Bing Copilot, 13%
• Google Gemini, 16%
• AI-chatfunctie op gezondheidswebsite, 4%
• AI in een app (bijv. gezondheidsapp, fitnessapp), 3%
• Ik weet het niet, 3%
• Anders, 6%, antwoorden die panelleden hier gaven waren: Aletta, Claude, Perplexity, Grok, Le Chat, eigen tools op werk, AI die opent bij vraag in browser.

Gebruik van AI-tools

44% van de panelleden gebruikt AI-tools voor vragen over gezondheid, ziekte, leefstijl of voeding. De meeste panelleden die AI-tools gebruiken, zeggen dit zelden te doen. Toch maakt 7% elke dag gebruik van AI-tools, 22% elke week en 21% elke maand.

Panelleden noemden uiteenlopende redenen of manieren van gebruik. Sommigen gebruiken AI voor fysieke klachten of het vertalen van medische informatie, terwijl anderen aangeven dat AI automatisch verschijnt bij het googelen. Een deel gebruikt AI vooral voor studie of werk. Een aantal panelleden geeft aan liever géén AI te gebruiken voor gezondheidsgerelateerde onderwerpen.

Gebruikt tools voor:

• symptomen controleren,
• advies over voeding of dieet,
• fitness en sportadvies,
• mentale gezondheid,
• uitleg over medische aandoeningen of behandelingen,
• vragen over medicatie,
• algemene informatie over leefstijl,.
• anders.

Vertrouwen in adviezen

29% van de panelleden vindt AI‑antwoorden op gezondheidsvragen goed, 46% geeft een neutraal antwoord en 17% vindt de antwoorden (helemaal) niet goed.

De meeste panelleden volgen gezondheidsadvies van AI-tools niet direct op, slechts 6% gaf aan dit te doen. 11% geeft aan de gegeven adviezen eerst te bespreken met de eigen huisarts, 69% zoekt extra informatie op via internet, 13% doet niets met het advies en 11% heeft aangegeven wat anders te doen.

De redenen om ‘anders’ te antwoorden zijn heel verschillend. Wat veel terugkomt is dat het afhankelijk is van waarvoor AI gebruikt wordt en wat voor advies eruit komt. Zo bekijken panelleden bij het maken van sportschema’s door AI of dit past bij hun gevoel en wat anderen in de sportschool ervan vinden. Bij veel gegeven gezondheidsadviezen bekijken de panelleden welke bronnen hierbij gebruikt zijn en verdiepen zij zich verder op het onderwerp. Ook raadplegen ze medisch specialisten.

Contact met huisarts

Neemt u door het AI-advies sneller of minder snel contact op met uw huisarts?

18% geeft aan sneller contact op te nemen met de huisarts.

Waarom sneller?

• Het AI-advies raadt mij aan om te bellen, 32%.
• Het AI-advies maakt mij ongerust, 20%.
• Het AI-advies laat zien dat mijn klachten mogelijk ernstig zijn, 52%.
• Het AI-advies helpt mij mijn klachten beter te begrijpen, 58%.

20% geeft aan minder snel contact op te nemen met de huisarts.

Waarom minder snel?

• Het AI-advies stelt mij gerust, 16%.
• Het AI-advies laat zien dat mijn klachten waarschijnlijk niet ernstig zijn, 32%.
• Het AI-advies geeft duidelijke stappen die ik eerst zelf kan proberen, 64%.
• Het AI-advies helpt mij beter in te schatten of contact nodig is, 63%.

In welke situaties zou u liever een gezondheidsvraag stellen aan een AI-tool dan aan een zorgprofessional?

• 10%, ik zou gen vraag stellen aan een AI-tool.
• 11%, als ik me schaam voor de vraag.
• 19%, als de huisarts niet bereikbaar is.
• 75%, om snel een eerste indruk te krijgen.
• 17%, als ik niet wil wachten op een afspraak.
• 42%, voor vragen die niet dringend zijn.
• 4%, anders.

Perceptie en vertrouwen

1 op de 4 panelleden heeft nooit AI-tools gebruikt voor gezondheidsadviezen. Van deze groep geeft 44% aan dat ze liever andere bronnen gebruiken voor hun gezondheidsinformatie. Ook heeft 42% geen behoefte aan AI-adviezen en een even groot deel geeft aan de informatie niet te vertrouwen. 21% heeft aangegeven zich zorgen te maken over privacy en slechts 3% wist niet dat AI-tools hiervoor gebruikt kunnen worden. 6% van de panelleden die ‘anders’ aangaf, noemt dat het grote effect dat AI op het klimaat heeft, een reden is om het niet te gebruiken. Daarnaast geven panelleden vaak aan dat ze liever de informatie van een professional ontvangen.

Ik heb veel vertrouwen in de medische informatie van een AI-tool

• 1%, helemaal mee eens.
• 9%, mee eens.
• 36%, neutraal.
• 27%, mee oneens.
• 16%, helemaal mee oneens.
• 12%, weet ik niet/geen mening.

 Maakt u zich zorgen over het gebruik van AI-tools voor gezondheidsadvies? Zo ja, waarover?

• De informatie kan onbetrouwbaar of onjuist zijn, 69%.
• Privacy risico’s, 29%.
• Te algemene antwoorden, 32%.
• Vervanging van menselijk contact, 37%.
• Gebrek aan contextbegrip, 40%.
• Gebrek aan empathie, 21%.
• Anders, 5%.

Over het algemeen weten de panelleden dat AI-adviezen niet altijd even betrouwbaar zijn. Vaak noemen ze dat de informatie die AI-tools gebruiken, mogelijk van onbetrouwbare websites komt. Ook zijn panelleden zich ervan bewust dat het belangrijk is hoe je de vragen stelt en waarvoor je AI in kunt zetten. Zo geeft bijvoorbeeld iemand aan AI wel te gebruiken voor leefstijladviezen, maar niet voor medische adviezen. Ook noemen veel panelleden dat het een aanvulling kan zijn, geen vervanging. Sommigen zien AI als een gevaar. Zij zijn bijvoorbeeld bang dat AI de echte artsen in de toekomst zal vervangen.

Over het algemeen weten panelleden dat er verschillende soorten AI-tools bestaan die niet allemaal even betrouwbare informatie geven. Ze zouden ook niet het advies van hun arts in de wind slaan als een AI-tool andere informatie geeft.

Wat zou u doen als een AI-tool iets anders zegt dan uw arts?

• Ik volg het advies van mijn arts op, 70%.
• Ik volg het advies van de AI-tool, 0%.
• Ik bespreek het met mijn arts, 45%.
• Ik vraag een tweede mening aan een andere zorgverlener, 12%.
• Ik controleer de informatie via andere bronnen, 23%.
• Anders, 2%.
• Ik weet het niet, 2%.

Impact op zorg en beleid

De meeste panelleden geven aan dat AI-tools een nuttige aanvulling kunnen zijn op de reguliere gezondheidszorg.

Welke rol ziet u voor de GGD bij het gebruik van AI voor gezondheidsvragen?

• Voorlichting geven, 53%.
• Eigen betrouwbare chatbot ontwikkelen, 37%.
• Richtlijnen opstellen, 33%.
• AI-ontwikkelaars adviseren, 24%.
• Anders, 3%.
• Geen rol, 7%.
• Weet niet/geen mening, 12%.

De meeste panelleden zien wel een rol voor de GGD bij het gebruik van AI. Meer dan de helft zou het een goed idee vinden dat de GGD voorlichting geeft bij gebruik van AI voor gezondheidsvragen. Ook bij het ontwikkelen van een betrouwbare chatbot, het ontwikkelen van richtlijnen en het adviseren van AI-ontwikkelaars zou de GGD een passende rol kunnen spelen. Van de panelleden die ‘anders’ ingevuld hebben, geven veel leden aan dat de GGD een controlerende functie zou kunnen hebben.

Op de vraag of ze het zouden accepteren als de huisarts gebruik zou maken van AI-tools voor gezondheidsadvies zijn de meningen verdeeld. 1 op de 3 zegt van wel, 1 op de 3 zegt van niet en 1 op de 3 heeft er geen duidelijke mening over. Opvallend is dat er verschillen zijn tussen leeftijdsgroepen, hoe jonger de leeftijdsgroep, hoe groter is het aandeel wat hierop ‘Nee’ geantwoord heeft.

AI-tool als coach

AI‑tools kunnen ook een rol vervullen als leefstijlcoach, bijvoorbeeld voor voedingsadviezen, trainingsschema’s en stoppen met roken. We vroegen panelleden in hoeverre zij zelf gebruik zouden maken van een dergelijke AI‑coach.

De helft van de panelleden heeft aangegeven dit niet te willen. 11% wil dit wel gebruiken of gebruikt dit al en de rest twijfelt hier nog over. Van de groep panelleden die mogelijk gebruik zouden maken van een AI-coach, heeft de helft aangegeven dit bruikbaar te vinden voor voeding- en dieetadviezen, een kwart voor bewegen en sport, 28% voor stress en mentale gezondheid, 17% voor medicatiegebruik, 6% voor stoppen met roken of drinken.

Over het panel

1484 panelleden, tussen de 19 en 94 jaar, hebben meegedaan aan dit onderzoek. De gemiddelde leeftijd van de respondenten was 63 jaar. De 7 gemeenten van de regio zijn vertegenwoordigd in dit onderzoek.

De samenstelling van het panel is niet representatief voor de bevolking van de regio Zaanstreek-Waterland. De verhouding mannen en vrouwen is ongeveer gelijk in dit onderzoek. Wel deden er meer ouderen dan jongeren en meer hbo- of wo-opgeleiden dan vmbo-, mavo- of lbo-opgeleiden mee aan het onderzoek. De resultaten zijn daardoor niet zonder meer te vertalen naar de (gemiddelde) mening van de inwoner van de regio, maar geven wel een indicatie.

• Edam-Volendam, 80.
• Landsmeer, 67.
• Oostzaan, 70.
• Purmerend, 292.
• Waterland, 107.
• Wormerland, 71.
• Zaanstad, 776.

Geslacht

• 49%, man.
• 51%, vrouw.

Opleidingsniveau

• 16%, laag.
• 32%, midden
• 52%, hoog.

Leeftijd

• 18 tot 35, 4%.
• 35 tot 50, 22%.
• 50 tot 65, 21%.
• 64 tot 75, 29%.
• 75 en ouder, 23%.

Colofon

GGD Zaanstreek-Waterland, Panelonderzoek AI-tools en gezondheid
onderzoek@ggdw.nl
Zaandam, april 2026

Overname van gegevens is toegestaan, met de volgende bronvermelding:
Panelonderzoek AI-tools en gezondheid, GGD Zaanstreek-Waterland, april 2026